Podstawowe rodzaje tekstów

Najpopularniejsze rodzaje tekstów, które mogą pojawić się w pierwszej części egzaminu maturalnego i jak je rozpoznać:

- Tekst naukowy

Głównymi wyznacznikami będzie tutaj terminologia, czyli używane w tekście wyrazy. Specjalistyczne i niekoniecznie wyjaśnione w tekście – ich wyjaśnienie pojawi się raczej w przypisach niż na przykład jako wtrącenie w nawiasach. Oprócz tego również temat i treść. Oczywiście o wszystkim można pisać w stylu naukowym, więc należy zwrócić uwagę również na to, czy charakter tekstu jest żartobliwy, czy też nie. Inne cechy stylu naukowego to bezstronność, argumenty podpierane dowodami, odwoływanie się do innych autorów, definicji, badań. Autor nie wyraża w nim swojej opinii (za to pojawić się może w nim teza lub hipoteza).

- Tekst popularnonaukowy

Różni się od naukowego tym, że jest przeznaczony dla większej grupy osób, nie jest tak wyspecjalizowany i ma na celu raczej zarysować dany temat, niż w niego się wgłębiać. Pojawiające się w nim trudne pojęcia będą raczej wyjaśnione w tekście, mogą pojawiać się też jako przypis. Styl nie będzie bardzo poważny, jednak również nie będzie żartobliwy. Mówiąc krótko, tekst popularnonaukowy to rodzaj tekstu przeznaczonego dla dużej grupy czytelników, a więc z różnym doświadczeniem i wiedzą. Nie może więc być zbyt zawiły. Podobnie jak w tekście naukowym, autor nie wyraża tutaj swojej opinii. Może jednak zachęcać czytelników do pogłębienia wiedzy w danej dziedzinie.

- Tekst publicystyczny

Tekst opiniotwórczy, czyli taki, który jednocześnie wyraża pewną ideę autora, jak i zachęca to stworzenia własnej opinii na dany temat. Tekst publicystyczny jest zazwyczaj tekstem dłuższym, który porusza tematy społeczne i dotyczące codziennego życia danej społeczności (kraju, miasta).

Typowym tekstem dziennikarskim jest news, czyli krótka notka dotycząca bieżących wydarzeń w kraju czy na świecie. News nie jest tekstem publicystycznym, ponieważ po pierwsze, jest zdecydowanie krótszy, po drugie, z zasady nie powinien przekazywać opinii autora. W praktyce jednak jest inaczej, dlatego tak ważna jest umiejętność odróżnienia faktów (elementy rzeczywistości, które większość ludzi uzna za prawdziwe) od opinii (w tekście można rozpoznać po dodaniu przymiotników, przysłówków oraz innych komentarzy, bez których swobodnie można by było przekazać daną informację. Na przykład: [Czekali w tej kolejce całe wieki] – faktem może być to, że ktoś stał w kolejce, opinią, że trwało to tak długo).

- Tekst urzędowy

 Można rozpoznać po „sztywnej” stylistyce, używaniu utartych zwrotów, tematyce zazwyczaj prawnej. W dużej mierze są to teksty bezosobowe, mające na celu przekazanie konkretnych informacji. Patrz też: Funkcje tekstu.

Napisano w Czytanie ze zrozumieniem

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>